Bidik Ders Paketi: Geri Dönüşüm

Bidik Öğretmen Odası · Ders paketi · Geri Dönüşüm

Atıkları Ayıralım

40 dakika (isteğe bağlı ikinci ders: çalışma yaprakları) · Okul öncesi ve ilkokul (4-10 yaş) · Akıllı tahta + masa başı + çalışma yaprağı

Bilgi işlemsel düşünme hedefleri

Ayrıştırma: Büyük görevi küçük parçalara böler: önce birine, sonra ötekine.
Algoritma tasarımı: Kutulara ulaşan adımları doğru sırayla dizer.
Hata ayıklama: Programın nerede bozulduğunu bulup düzeltir.
Değerlendirme: Programı çalıştırmadan önce Bidik'in nerede duracağını tahmin eder.

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

12Sorumlu Üretim ve Tüketim

Sorumlu üretim ve tüketim: Ayrı toplanan kâğıt, plastik ve cam yeniden kullanılır; daha az ağaç kesilir, daha az çöp birikir.

Öğrenme çıktıları

Okul öncesi (48-60 ay) · FAB.2. Fene yönelik nesne / olay / olguları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırabilmeb. Nesne / olay / olguları benzer ve farklı özelliklerine göre ayırt eder. c. Nesne / olay / olguları gözlemlenebilir özelliklerine göre gruplandırır.
Okul öncesi (60-72 ay) · FAB.2. Fene yönelik nesne / olay / olguları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırabilmec. Nesne / olay / olguları benzer özelliklerine göre sınıflandırır. ç. Benzer özellik gösteren nesne / olay / olguları uygun ifadelerle adlandırır.
Okul öncesi (60-72 ay) · MAB.3. Matematikle ilgili durumları yorumlayabilmed. Bir nesnenin konumunu ok / şema / çizim kullanarak gösterir.
1. sınıf · HB.1.5.4. Geri dönüştürülebilen atıkları sınıflandırabilme
a) Geri dönüştürülebilen atıkları belirler. b) Geri dönüştürülebilen atıkları ayrıştırır. c) Geri dönüştürülebilen atıkları tasnif eder. ç) Geri dönüştürülebilen atıkları etiketler.
2. sınıf · HB.2.5.4. Doğal kaynakları tasarruflu kullanma davranışlarını günlük yaşamına yansıtabilme
a) Doğal kaynakları kullanırken davranışlarını gözden geçirir. b) Doğal kaynakları tasarruflu kullanmaya yönelik çıkarımlarda bulunur. c) Doğal kaynakları tasarruflu kullanmaya yönelik ulaştığı çıkarımları değerlendirir.
3. sınıf · HB.3.5.4. Çevresel sürdürülebilirliğe yönelik kaynaklardan bilgi toplayabilme
a) Çevresel sürdürülebilirliğe yönelik bilgi toplayacağı kaynakları belirler. b) Çevresel sürdürülebilirliğe yönelik belirlediği kaynaklardan bilgileri bulur. c) Çevresel sürdürülebilirliğe yönelik ulaştığı kaynakların uygunluğunu açıklar. ç) Çevresel sürdürülebilirliğe yönelik kaynaklardan ulaştığı bilgileri kaydeder.

Kaynak: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı (güncellenmiş, Eylül 2026) ve Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı. Okul öncesinde yalnızca etkinlikle doğrudan ilişkili süreç bileşenleri gösterilmiştir.

İlişkilendirilen beceri, değer ve eğilimler

Beceriler: SDB2.2 İş Birliği, OB4 Görsel Okuryazarlık, SDB2.1 İletişim

Değerler: D16 Sorumluluk, D20 Yardımseverlik, D3 Çalışkanlık

Eğilimler: E2.2 Sorumluluk, E3.8 Soru Sorma

Hazırbulunuşluk

Öğrencinin plastik, kâğıt ve cam gibi gündelik atıkları tanıdığı; renkleri ayırt ettiği kabul edilir.

Materyaller

Akıllı tahta ya da projeksiyon (oyun ve film için) · Masa başı kartlar: Geri Dönüşüm sayfası, blok kartları, Bidik pulu, program şeridi (her 4 kişilik grup için bir takım) · Çalışma yaprağı A ya da B (öğrenci sayısı kadar) · Renkli kalem

Paketin içindekiler: 1-2. Ders planı · 3. Etkinlik kartı · 4. Çalışma yaprağı A · 5. Çalışma yaprağı B · 6. Değerlendirme · 7. Cevap anahtarı

Ders planı · Geri Dönüşüm

Öğrenme-öğretme yaşantıları (40 dakika)

Bölüm	Ne yapılır?	Boyut
Giriş5 dk	Film ve merak Oyunda Geri Dönüşüm bölgesini açın; “Filmi izle” ile kısa filmi tahtada gösterin. Film bitince sorun: “Karga Kara'nın sokağında ne karışmış? Atıklar neden ayrı toplanmalı?” Birkaç yanıt alın, düzeltmeyin.	Değerlendirme
Ekransız ısınma7 dk	Bidik ol Sınıfa sarı, mavi ve yeşil üç kutu (ya da kâğıt) koyun. Bidik olan öğrenci komutlarla bir “atığa” gider, onu alır ve aynı renkli kutuya götürür. Bidik bir seferde tek atık taşır. Sağ ve solu Bidik'in yüzünün baktığı yöne göre söyletin: “Bidik'in arkasına geçip düşün.”	Ayrıştırma
Masa başı etkinlik12 dk	Grupla çalışma 4 kişilik gruplara Geri Dönüşüm kartını dağıtın. Kontrolcü atığın doğru kutuya gittiğini denetler. Roller: Dizici kartları şeride dizer, Okuyucu okur, Bidik pulu yürütür, Kontrolcü görevi denetler. Her denemede roller değişir. Çalıştırmadan önce herkes Bidik'in duracağı kareyi parmağıyla göstersin.	Algoritma, Değerlendirme
Ekranda birlikte10 dk	Akıllı tahtada Oyunda Kutusuna Taşı'nın seviyeye uygun ilk bölümünü sınıfça çözün. Yanlış kutuya gidince ne oluyor, birlikte bakın. İpucu: Tahmin adımını kullanmak için oyunda Öğretmen / veli menüsünden “Önce tahmin et”i açın.	Hata ayıklama
Kapanış6 dk	Konuşalım ve eyleme dönüş Konuşalım sorusu: “Evinde ya da okulunda geri dönüşüm kutusu var mı? Hangi atık hangi kutuya gider?” Sınıfta bir hafta boyunca atıkları ayırma kararı alın. Çalışma yaprağını ikinci derse ya da eve verin.	SKA 12

Öğretmenin söyleyebileceği cümleler

“Bidik bir robot. Ne söylersek tam onu yapar, fazlasını yapmaz.”
“Önce tahmin edelim: Bidik hangi karede duracak?”
“Program bozuldu, ne güzel! Şimdi hatayı bulacağız. Hata bulmak da kodlamanın bir parçası.”
“Oyunda atıkları ayırdık. Gerçek hayatta evimizde ve okulumuzda nasıl ayırırız?”

Konuşalım soruları

Atıklar neden karışmıştı?
Plastik, kâğıt ve cam hangi kutuya gider?
Bidik yanlış kutuya gidince ne oldu, nasıl düzelttik?
Sınıfımızda atıkları ayırmak için ne yapabiliriz?

Seviyelere göre uyarlama

Okul öncesi (4-5 yaş): Masa başı etkinlikte öğretmen her seferinde tek kart verir; çocuk pulu yürütür, sınıf hep birlikte komutu söyler. Program yazdırmayın; adım adım ilerleyin. Çalışma yaprağı A.

1. sınıf: Programı önce şeride dizip sonra çalıştırın. En fazla 6-7 kartlık yollar seçin. Çalışma yaprağı A; isteyen öğrenciye B'nin 1. sorusu.

2. sınıf: Tekrar kartlarını (2×, 3×) tanıtın: “İleri, İleri, İleri” yerine “3× İleri”. Çalışma yaprağı B.

3-4. sınıf: En az kartla çözen grup kazanır. Gruplar kendi 4×4 geri dönüşüm tahtalarını çizip başka gruba versin. Çalışma yaprağı B ve zenginleştirme görevi.

Farklılaştırma

Destekleme: Tek atık ve tek kutuyla başlayın. Kutuların renklerini masaya renkli kâğıtla da işaretleyin; renk karıştıran öğrenci için kutulardaki simgeleri (şişe, kâğıt, kavanoz) gösterin.

Zenginleştirme: İki atığı farklı sırayla taşıyan iki programı karşılaştırsınlar: hangisi daha kısa? Okul için bir “atık ayırma afişi” hazırlasınlar.

Bidik Kasabayı İyileştiriyor · Masa başı etkinlik · SKA 12

Geri Dönüşüm: Kutusuna taşı

Karga Kara: “Çöpler karışmış! Kâğıt mavi kutuya, plastik sarı kutuya. Doğru yere ulaştıralım.”

Tahtayı A3'e büyütüp yere koyarsanız çocuklar Bidik olup kendileri yürüyebilir.

Görev

Bidik bir atığın üstünden geçince onu alır, aynı renkli kutuya gelince bırakır. Bir seferde tek atık taşır.

Malzeme

Bu sayfa, blok kartları, Bidik pulu

BİD boyutları

AyrıştırmaAlgoritma

Sorumlu üretim ve tüketim: Ayrı toplanan kâğıt, plastik ve cam yeniden kullanılır; daha az ağaç kesilir, daha az çöp birikir.

Program: Kartları “Program şeridi” sayfasına soldan sağa dizin. Bu tahtada en kısa program 9 kart.

Nasıl oynanır?

Bidik pulunu BAŞLA karesine, okun gösterdiği yöne bakacak biçimde koyun.
Blok kartlarını sırayla şeride dizin. Sağ ve sol, Bidik'e göredir: pulun arkasına geçip düşünün.
Bir çocuk kartları sırayla okur, bir başkası pulu yürütür.
Görev tamamlanmadıysa hatalı kartı bulun, değiştirin, yeniden deneyin.

Seviyelere göre

Okul öncesi: Öğretmen her seferinde tek kart gösterir; bir çocuk Bidik olur, pulu bir adım yürütür. Hep birlikte “İleri!” diye söylenir.

1-2. sınıf: Bütün programı önce şeride dizin, sonra çalıştırın. Aynı kart art arda geliyorsa tekrar kartlarıyla (2×, 3×, 4×) kısaltın.

3-4. sınıf: Çalıştırmadan önce Bidik'in nerede duracağını tahmin edin. En az kartla çözen grup kazanır. Sonra kendi tahtanızı tasarlayıp başka gruba verin.

Konuşalım: Evinde ya da okulunda geri dönüşüm kutusu var mı? Hangi atık hangi kutuya gider?

Çalışma yaprağı A · Okul öncesi ve 1. sınıf · Öğretmen yönergeleri sesli okur

Karga Kara'nın sokağı

Adım: ______________

1 Her atığı aynı renkli kutuya çizgiyle bağla.

2 Bidik şişeyi sarı kutuya götürsün. Yolunu çiz.

Kolilere çarpma.

3 Bidik plastik şişe taşıyor. Hangi kutuya gitmeli? Daire içine al. Daire içine al.

Sarı kutuMavi kutuYeşil kutu

4 Evinde hangi atıkları ayırabilirsin? Çiz.

Bugün:🙂 Kolaydı😐 Biraz zordu🙁 Zordu

Çalışma yaprağı B · 2-4. sınıf

Atıkları kodla ayır

Adım: ______________
Tarih: _____________

1 Bidik iki atığı da kendi renkli kutusuna taşısın. Programı kutulara ok çizerek yaz.

↑ İleri
↰ Sola dön
↱ Sağa dön
Bir seferde tek atık taşınır.

123456789101112

2 Bu programda bir hata var. Hatalı kartı daire içine al, altına doğrusunu yaz.

İleriİleriİleriİleri

Doğrusu: ____________________

3 Programı tekrar kartıyla kısalt. Boşlukları doldur.

İleriİleriSola dönİleriİleriİleriİleri

___ × İleriSola dön___ × İleri

4 Bidik bu programı çalıştırınca nerede durur? O kareye X koy.

İleriİleriSağa dönİleri

5 Geri dönüştürülen bir şişe ya da kâğıt neye dönüşebilir? İki fikir yaz.

1. ____________________________________________________________

2. ____________________________________________________________

Kendimi değerlendiriyorum:Programı sırayla yazabildim. ☐ Evet ☐ Kısmen ☐ HayırHatayı bulabildim. ☐ Evet ☐ Kısmen ☐ Hayır

Değerlendirme · Geri Dönüşüm

Öğrenme kanıtları

Öğrenci: ______________

Gözlem kontrol listesi

Gözlenen davranış	Boyut	Gözlendi	Kısmen	Henüz değil
Sağ ve solu Bidik'in yönüne göre doğru seçer.	Algoritma
Programı çalıştırmadan önce Bidik'in duracağı kareyi tahmin eder.	Değerlendirme
Program bozulunca hatalı kartı bulur ve değiştirir.	Hata ayıklama
Art arda gelen aynı kartları tekrar kartıyla kısaltır. (2. sınıf ve üstü)	Örüntü
Grupta sırası gelen rolü hatırlatmaya gerek kalmadan yapar.	SDB2.2 İş Birliği
Geri dönüştürülebilen atıkları türüne göre doğru kutuya ayırır.	SKA 12

Dereceli puanlama anahtarı

Ölçüt	Gelişmekte	Yeterli	İleri	Boyut
Programı sıralama	Kartları yetişkin yardımıyla tek tek seçer.	Bütün programı kendi sıralar; bir iki düzeltmeyle çalıştırır.	En kısa programı bulur ve neden kısa olduğunu açıklar.	Algoritma
Yön (sağ-sol)	Sağ ve solu ekrana göre karıştırır.	Pulu çevirerek Bidik'e göre doğru seçer.	Pulu çevirmeden, zihninde Bidik'in yerine geçerek seçer.	Algoritma
Hatayı bulma	Programın çalışmadığını fark eder.	Bidik'in saptığı yeri gösterip hatalı kartı bulur.	Hatanın neden oluştuğunu açıklar, benzer hatayı önceden fark eder.	Hata ayıklama
Atıkları sınıflandırma	Atıkların farklı olduğunu fark eder.	Plastik, kâğıt ve camı doğru kutuya ayırır.	Atıkların neden ayrı toplandığını açıklar, evde uygulamayı önerir.	SKA 12

Bu ölçütler oyundaki Hedef Defteri'nin boyutlarıyla aynıdır. Oyun yıldızları ile bu gözlemleri birlikte değerlendirin: yıldız ne kadar başarılı olduğunu, gözlem nasıl düşündüğünü gösterir.

Öğretmen için · Öğrencilere vermeyin · Geri Dönüşüm

Cevap anahtarı

Çalışma yaprağı A

Plastik şişe → sarı kutu, kâğıt → mavi kutu, cam kavanoz → yeşil kutu.
Kartlarla: İleri, İleri, Sağa dön, İleri, İleri. Engellere değmeden hedefe ulaşan başka yolları da kabul edin.
Sarı kutu. Plastik sarıya, kâğıt maviye, cam yeşile gider.
Açık uçlu. Kâğıt, plastik, cam, pil ayırma çizimlerini kabul edin.

Çalışma yaprağı B

En kısa program (9 kart): İleri, İleri, İleri, Sağa dön, İleri, İleri, Sağa dön, İleri, İleri.
Tekrar kartlarıyla: 3× İleri, Sağa dön, 2× İleri, Sağa dön, 2× İleri. Görevi tamamlayan ve engele çarpmayan daha uzun programlar da doğrudur; en kısasını bulana “en az kart” yıldızı verin.
Hatalı kart 2. kart: İleri. Doğrusu Sağa dön. Bozuk programda Bidik atığı yanlış renkli kutuya götürür.
2× İleri, Sola dön, 4× İleri.
Bidik C3 karesinde durur.
Açık uçlu. Örnek: yeni şişe, defter, kumaş, oyuncak, bank.